Σταχτοπούτα…!

Σταχτοπούτα…

Με αφορμή μια συζήτηση που είχα, αλλά και των μαθημάτων μου στα παιδαγωγικά για τα παραμύθια, τους τίτλους τους και τις ιστορίες τους, έκανα μια έρευνα σχετικώς με το από που προέρχεται το «Σταχτοπούτα». Βρήκα πολλά, τα βασικότερα των οποίων παραθέτω παρακάτω, σε ένα αρκετά σύντομο πλην όμως κατατοπιστικό κείμενο.

Η Σταχτοπούτα, ή στο πρωτότυπο  Zezolla, είναι ένα Ιταλικό παραμύθι που πρωτοεκδόθηκε το 1634 από τον Glambattista Basile.
Αργότερα, το 1697, ο Σαρλ Περώ το συμπεριέλαβε  στην συλλογή Contes ως Cenrdillon (Σoντγγιγιόν), αλλά έγινε γνωστό στο ευρύ κοινό από τους αδελφούς Γκριμ το 1812.

Η ηρωίδα είναι η Cenrdillon, το όνομα τις οποίας προέρχεται από την λέξη στάχτη (cendres) και μεταφέρθηκε σε όνομα «Cenrdillon» που ελεύθερα θα μπορούσε να μεταφραστεί ως «Σταχτούλα», αν και δεν έχει καν θηλυκή κατάληξη. Η λέξη Cenrdillon δεν είναι σύνθετη και εκτός από το ότι προέρχεται από το «στάχτη», είναι απλώς το όνομα της ηρωίδας της ιστορίας και δεν σημαίνει τίποτα άλλο…!

Η ιστορία έχει περάσει από πολλές παραλλαγές. Στο πρωτότυπο, η Zezolla ήταν η κόρη ενός χήρου πρίγκιπα και δεν είχε νεραϊδονονά. Οι περισσότερες όμως βασίζονται στην ιστορία της κόρης ενός πλούσιου έμπορου, την μητριά και τις ετεροθαλείς αδελφές της, που για να την υποβιβάζουν, την μετατρέπουν  σε υπηρέτρια τους. Όταν ανακοινώνεται ένας μεγάλος χορός στο παλάτι, δεν την αφήνουν να πάει. Όμως η νεραϊδονονά της με μαγικό τρόπο της δίνει ένα υπέροχο φόρεμα, άμαξα και γυάλινα γοβάκια.
Στον χορό εντυπωσιάζει τον πρίγκιπα με την ομορφιά και τους τρόπους της όμως μετά τον χορό δεν μπορεί να την βρει. Το μόνο στοιχείο που έχει είναι το ένα από τα δύο γυάλινα γοβάκια το οποίο έχασε η ηρωίδα φεύγοντας από το παλάτι.
Σε μία εκστρατεία προκειμένου να την βρει, δοκιμάζει το γοβάκι σε όλες τις κοπέλες, καταλήγοντας τελικώς στην Cenrdillon την οποία στο τέλος παντρεύεται.

Στην έκδοση των Γκριμ , ο χορός κρατούσε τρείς μέρες, όπου την τελευταία η Cenrdillon έχασε το γοβάκι της γιατί κόλλησε σε πίσσα που είχε βάλει ο πρίγκιπας στα σκαλοπάτια για να μην την χάσει όπως τις προηγούμενες βραδιές.

Η πρώτη φορά που το παραμύθι μεταφέρεται στα Ελληνικά είναι το 1832 σε κάποιο γερμανικό έντυπο.
Το όνομα μάλιστα της ηρωίδας ήταν Σταχταρίτσα, ή Σταχτομάρω όπου για να την υποβιβάσουν ακόμα περισσότερο, οι αδελφές της την έλεγαν Σταχτοπούτα, από την στάχτη και το πουτί, το οποίο στην λαογραφική αργκό είναι το αιδοίο.

Το παραμύθι της Cenrdillon, μεταφέρθηκε στην μεγάλη οθόνη από τον
W. Disney το 1950 με κινούμενα σχέδια και με τον τίτλο Cinderella, σύνθετη πάλι ονομασία από το Στάχτη και το Έλλα που δίνουν ως όνομα στην Ηρωίδα, όταν μεταφέρθηκε στα αγγλικά.

Το παραμύθι δεν άφησε αδιάφορους και σπουδαίους συνθέτες που μετέφεραν την ιστορία σε μπαλέτο, όπως οι Σεργκέι Προκόφιεφ και Γιόχαν Στράους)  αλλά και σε όπερα όπως ο Τζιοακίνο Ροσσίνι.

Σε πολλές εκδοχές του, το παραμύθι είναι πολύ άγριο και βίαιο, όπως και πολλά άλλα παραμύθια, μια που συνήθως αυτές οι ιστορίες λέγονταν σε συναθροίσεις ενηλίκων. Δεν θα επεκταθώ σε αυτό, μια που εύκολα όποιον ενδιαφέρει, μπορεί να βρει σχετικά κείμενα.

Για τις παραπάνω πληροφορίες έκανα την έρευνά μου στο ίντερνετ, αλλά και σε γαλλικές εγκυκλοπαίδειες, ευχαριστώ την παιδική μου φίλη Μαρία Ασπριώτη για την βοήθειά της.
Επίσης ευχαριστώ την Χριστίνα Λαμπρίδη, καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας για τις πολύτιμες πληροφορίες της, την οποία γνώρισα μέσω της φίλης μου Ελπίδας Φόνσου.

Η εικόνα είναι από την ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney.

Ὁ παπαγάλος

Ὁ παπαγάλος
Ζαχαρίας Παπαντωνίου (1877-1940): Λογοτέχνης,
δημοσιογράφος και ακαδημαϊκός ἀπὸ τὸ Καρπενήσι.

Σὰν ἔμαθε τὴ λέξη καλησπέρα
ὁ παπαγάλος, εἶπε ξαφνικά:
«Εἶμαι σοφός, γνωρίζω ἑλληνικὰ
τὶ κάθομαι ἐδῶ πέρα!»

Τὴν πράσινη ζακέτα του φορεῖ
καὶ στὸ συνέδριο τῶν πουλιῶν πηγαίνει,
γιὰ νὰ τοὺς πεῖ μιὰ γνώμη φωτισμένη.
Παίρνει μιὰ στάση λίγο σοβαρή,
ξεροβήχει, κοιτάζει λίγο πέρα
καὶ τοὺς λέει: καλησπέρα!

Ὁ λόγος του θαυμάστηκε πολύ.
Τὶ διαβασμένος, λένε, ὁ παπαγάλος!
Θἆναι σοφὸς αὐτὸς πολὺ μεγάλος,
ἀφοῦ μπορεῖ κι ἀνθρώπινα μιλεῖ!

Ἀπ᾿ τὶς Ἰνδίες φερμένος, ποιὸς τὸ ξέρει
πόσα βιβλία μαζί του νἄχει φέρει,
μὲ τὶ σοφοὺς ἐμίλησε, καὶ πόσα
νὰ ξέρει στῶν γραμματικῶν τὴ γλώσσα!

«Κυρ-παπαγάλε, θἄχουμε τὴν τύχη
ν᾿ ἀκούσουμε τὶ λὲς καὶ πάρα πέρα;»
Ὁ παπαγάλος βήχει, ξεροβήχει,
μὰ τὶ νὰ πεῖ; Ξανάπε: καλησπέρα!

 

Αρνάκι

Το αρνάκι
Αλέξανδρος Κατακουζηνός

Αρνάκι άσπρο και παχύ της μάνας του καμάρι,
εβγήκεν εις την εξοχή και στο χλωρό χορτάρι.

Απ’ τη χαρά του την πολλή απρόσεχτο πηδούσε,
της μάνας του τη συμβουλή καθόλου δεν ψηφούσε.

«Καθώς, παιδί μου, προχωρείς και σαν ελάφι τρέχεις,
να κακοπάθεις ημπορείς και πρέπει να προσέχεις»

Χαντάκι βρέθηκε βαθύ, ορμά σαν παλληκάρι,
να το πηδήσει προσπαθεί και σπάζει το ποδάρι.

(από το βιβλίο: Σπύρος Kοκκίνης,
Σχολική ποιητική ανθολογία,
Bιβλιοπωλείον της «Eστίας»
I.Δ. Kολλάρου και Σιας A.E. 1974)

Ντο Ρε Μι….

Από που προέρχονται οι νότες του πενταγράμμου
Ντο, Ρε, Μι, Φα, Σολ, Λα, Σι
που αντικατέστησαν τις βυζαντινές νότες
Πα, Βου, Γα, Δη, Κε, Ζω, Νη…

 

Τον 16ο αιώνα, ο Γκουίντο Ντ’ Αρέτσο, ένας μοναχός της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, έγραφε συνεχώς ψαλμωδίες και ύμνους για να τιμήσει τον Θεό και διάφορους Αγίους. Ήθελε να τους ευχαριστήσει για το πολύτιμο δώρο της ζωής και για την καθοδήγηση στον ίσιο δρόμο, μακριά από την αμαρτία και τη διαφθορά.
Ένας από τους πολλούς ύμνους που έγραψε, αφορούσε τον Άγιο Ιωάννη. Η πρώτη στροφή έγραφε στα λατινικά:

«Ut queant laxis, resonare fibris mira gestorum famuli tuorum solve polluti la bii reatum Sancte Iohannes».

Δηλαδή, «για να μπορέσουν οι υπηρέτες σου, να τιμήσουν με δυνατές φωνές τις θαυμαστές σου πράξεις, εξάλειψε την αμαρτία από τα ακάθαρτα χείλη τους, ω Άγιε Ιωάννη».

Ο μοναχός σκέφτηκε να δώσει νέες ονομασίες στις βυζαντινές νότες «Πα, Βου, Γα, Δη, Κε, Ζω, Νη», που υπήρχαν εκείνη την εποχή. Πήρε την πρώτη συλλαβή από κάθε πρώτη λέξη του ύμνου και δημιούργησε την κλίμακα «Ut, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si». Ut queant laxis Resonare fibris Mira gestorum Famuli tuorum Solve polluti La bii reatum Sancte Iohannes (από τα αρχικά του ονόματος του Αγίου Ιωάννη)

Η αντικατάσταση του «Ut» από τη νότα «Do»
Οι μοναχοί και ο Ντ’Αρέτσο ενθουσιάστηκαν με το αποτέλεσμα, ωστόσο υπήρχε ενδοιασμός για το φθόγγο «Ut». Όπως έλεγε ο Ντ’Αρέτσο, δεν ηχούσε όμορφα, χαλούσε την αρμονία και ήταν δύσχρηστο. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να αντικατασταθεί το «Ut» και να καθιερωθεί η νότα «Do», η οποία προερχόταν από τη φράση «Dominus Dei», που αποτελούσε την αρχή κάθε προσευχής των μοναχών και σημαίνει «Κύριος ο Θεός».

Στη συνέχεια όμως, εντοπίστηκε ακόμη ένα πρόβλημα. Δεν θα έπρεπε να υπάρχουν νότες με το ίδιο σύμφωνο μπροστά, διότι θα δημιουργούνταν σύγχυση. Έτσι, η νότα «Si» μετονομάστηκε σε «Ti» και χρησιμοποιήθηκε για αρκετό χρονικό διάστημα, αν και σε ξένες παρτιτούρες συναντάται ακόμη….


Προς γνώση και συμμόρφωση !

 

Αληθινό περιστατικό….
05-05-2016

Πήγα τα παιδιά στην παιδική χαρά, και ήταν και διάφορα παιδιά
που παίζουν εκεί μαζί, μεταξύ των οποίων και ο Σ.
Κάποια στιγμή με φώναξε η κόρη μου και μου είπε πως χτύπησαν τον αδελφό της.
Τον βρήκα κάτω και μου είπαν πως τον χτύπησε ο Σ.  Αλλά άσχημα….
Όταν ρώτησα γιατί, μου είπαν πως τους είπε χαζούς.
Τον πήρα να τον καθαρίσω και όταν το έμαθε η μαμά του Σ.  τον φώναξε και τον ρώτησε τι έγινε.
Αυτός είπε, με είπε χαζό.
Η μαμά του του λέει  : κι εσύ τι έκανες ;
Τον πλάκωσα λέει ο μικρός…
Έτσι κάνουν ;  του λέει.
Ναι λέει ο μικρός. Κι εσύ έτσι δεν κάνεις μαζί μου ; με πλακώνεις…
Το ύφος της μαμάς… όλα τα λεφτά….!!!!!!!!

Για τον Ρούντολφ

Ο Ρούντολφ ΔΕΝ είναι ελαφάκι !!! Ταρανδάκι είναι !!!

Τα ονόματα των (αρχικά) 8 ιπτάμενων ταράνδων που οδηγούν το έλκηθρο του Άη Βασίλη είναι Ντάσερ, Ντάνσερ, Πράσνερ, Βίξεν, Κόμετ, Κιούμπιτ, Ντόνερ και Μπλίτζεν.
Ο Ρούντολφ, ο τάρανδος με την κόκκινη μύτη, προστέθηκε το 1939 με βάση μια ιστορία του Robert L. May.

Ήταν το έτος 1939, όταν οι υπεύθυνοι της εταιρείας Montgomery Ward αλυσίδας πολυκαταστημάτων, αποφάσισαν να βρουν ένα τρόπο για να κερδίσουν περισσότερα χρήματα, από τις πωλήσεις των βιβλίων ζωγραφικής. Έτσι, σκέφτηκαν να φτιάξουν το δικό τους.

Ο Robert L. May, που εργαζόταν ως κειμενογράφος στην εταιρεία, ήταν γνωστός στους συναδέλφους του γιατί ήταν πολύ καλός στο να γράφει στιχάκια και ιστορίες για παιδιά. Επιλέχτηκε λοιπόν για να γράψει μια χριστουγεννιάτικη ιστορία, η οποία θα χρησίμευε ως διαφημιστική προώθηση για τα βιβλία ζωγραφικής που εισήγαγε η εταιρεία.

Ο May στα νιάτα του ήταν πολύ μικροκαμωμένος και πολλά παιδιά τον πείραζαν γι’ αυτό. Έτσι αποφάσισε να κάνει μια ιστορία σαν αυτή του ασχημόπαπου που έγινε κύκνος. Καθώς έγραφε την ιστορία του, δοκίμασε διάφορες εκδοχές της με την τετράχρονη κόρη του Barbara, μέχρι να καταλήξουν μαζί σε μια που θεωρούσαν και οι δύο ικανοποιητική.

Τότε, την παρουσίασε και στο αφεντικό του, στον οποίο δεν άρεσε αρχικά καθώς πίστευε ότι ένας τάρανδος με κόκκινη μύτη υποδήλωνε ότι έπινε αλκοόλ.

Όταν όμως είδε και τα σκίτσα που σχεδίασε ο Denver Gillen, που εργαζόταν στο δημιουργικό τμήμα της Montgomery Ward, αποφάσισε να δώσει την έγκρισή του.

Τον πρώτο χρόνο ο «Τάρανδος Ρούντολφ με την Κόκκινη Μύτη» πούλησε περίπου 2,4 εκατομμύρια αντίτυπα. Μέχρι το 1946 πάνω από 6 εκατομμύρια αντίτυπα της ιστορίας είχαν διανεμηθεί από την εταιρεία, αριθμός πολύ εντυπωσιακός, δεδομένου ότι δεν εκτυπώθηκε κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Μετά τον πόλεμο, η ζήτηση για την ιστορία του συμπαθέστατου ταράνδου εκτινάχτηκε στα ύψη, με τη μεγαλύτερη ώθηση να δίνεται αφότου ο κουνιάδος του May και ραδιοφωνικός παραγωγός Johnny Marks, δημιούργησε και την μουσική εκδοχή της παιδικής ιστορίας.

Το τραγούδησε για πρώτη φορά ο Harry Brannon το 1948, όμως το παιδικό τραγουδάκι έγινε διάσημο όταν το είπε ο Gene Autry το 1949, πουλώντας 2,5 εκατομμύρια αντίτυπα μόνο εκείνη τη χρονιά.

Παρά το γεγονός ότι ο May ήταν ο δημιουργός της ιστορίας του Ρούντολφ, ο οποίος έγινε εξωφρενικά δημοφιλής, τα πνευματικά δικαιώματα ανήκαν στην Montgomery Ward. Σε μια κίνηση εξαιρετικά σπάνια για τον επιχειρηματικό χώρο, η εταιρεία αποφάσισε το 1947 να μεταφέρει τα πνευματικά δικαιώματα στον δημιουργό, χωρίς καμία δέσμευση.

Εκείνη την εποχή ο May ήταν βυθισμένος στα χρέη, με τους ιατρικούς λογαριασμούς να τρέχουν εξαιτίας μιας ανίατης ασθένειας από την οποία έπασχε η σύζυγός του.

Με το που πήρε τα πνευματικά δικαιώματα της ιστορίας του, κατάφερε να ξεχρεώσει και μέσα σε λίγα χρόνια ήταν σε θέση να παραιτηθεί από την εταιρεία, παρότι μια δεκαετία μετά επέστρεψε και δούλεψε ξανά γι’ αυτήν μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1971.

Την μεταφορά στα Ελληνικά έκανε η Μάρθα Λογοθέτου με λάθος τρόπο μια που δεν αναφέρει καν την ιστορία του Ρούντολφ, αλλά αλλάζοντας και το ίδιο το ζώο, αφού ο Ρούντολφ δεν είναι ελάφι, αλλά τάρανδος.

Διορθωμένη μεταφορά χρησιμοποιώντας κάποια από τα λόγια της Μ. Λογοθέτου αλλά αλλάζοντας τα πολύ βασικά σημεία αναφέροντας την ιστορία όπως την λέει το πρωτότυπο τραγούδι και επαναφέροντας τον Ρούντολφ ως ταρανδάκι, έκανε ο συνθέτης, Πρόδρομος Μακρίδης.

Ρούντολφ

Είναι ο Ντάσερ κι ο Ντάνσερ ο Πράσερ κι ο Βίξεν
Ο Κόμετ κι ο Κιούμπιτ ο Ντόνερ κι ο Μπλίτζεν
Μα ο τάρανδος αυτός είναι απ’ όλους ο πιο αγαπητός

Ο Ρούντολφ το ταρανδάκι έχει μύτη αστραφτερή
Σαν έρθει το βραδάκι Μοιάζει να ’ναι φωτεινή

Οι φίλοι του «λαμπάκι» τον φωνάζουν και γελούν
Τη μύτη του στο χιόνι κρύβει όταν του μιλούν

Όμως μια πρωτοχρονιά Είπε ο Αι Βασίλης
«η ομίχλη είναι πυκνή… Ρούντολφ οδηγείς εσύ»

Οι τάρανδοι οι άλλοι κατεβάσανε τα’ αυτιά
Τώρα απαλή σαν χάδι είναι όλων η ματιά

Από τότε και κάθε καινούρια χρονιά
Του έλκηθρου πρώτος τραβά τα σχοινιά
Ο Ρούντολφ οδηγεί τον Αι Βασίλη στη γη…!

Ο Ρούντολφ το ταρανδάκι έχει μύτη αστραφτερή
Σαν έρθει το βραδάκι μοιάζει να ’ναι φωτεινή

Ο Ρούντολφ το ταρανδάκι